वे ऑफ अनलिमिटेड इंफॉर्मेशन वर्ल्ड वाइड वेब

( विशेष: वर्ल्ड वाईड वेब डे, १ ऑगस्ट)

 

1 ऑगस्ट रोजी 'डल्ल्यूडल्ल्यूडब्ल्यू' (WWW) म्हणजे वर्ल्ड वाइड वेब 34 वर्षांचे होईल.हा दिवस जगभर वर्ल्ड वाइड वेब डे म्हणून साजरा केला जातो. या निमित्ताने आम्ही तुम्हाला वर्ल्ड वाईड वेबचा इतिहास आणि त्याच्याशी संबंधित काही रंजक गोष्टी सांगत आहोत. 

आजच्या डिजिटल काळात, जवळजवळ प्रत्येक व्यक्तीचा वर्ल्ड वाइड वेब या शब्दाशी कोणत्या ना कोणत्या प्रकारे संबंध आलेला आहे. १ ऑगस्ट हा दिवस जगभरात वर्ल्ड वाईड वेब डे म्हणून साजरा केला जातो. वर्ल्ड वाइड वेबची निर्मिती संगणक शास्त्रज्ञ टिम बर्नर्स-ली यांनी 1989 साली केली होती. तेव्हापासून वेबचे म्हणजे इंटरनेटचे संपूर्ण स्वरूपच बदलून गेले.

अशी झाली सुरुवात :

 1989 मध्ये, 35 वर्षीय युरोपियन टिम बर्नर्स ली यांनी युरोपियन ऑर्गनायझेशन फॉर न्यूक्लियर रिसर्च (सीईआरएन- सर्न) मध्ये सहकारी संशोधक म्हणून काम करत होते. येथे ली एका संगणक प्रणालीची माहिती दुसऱ्या संगणकावर पाठवत असे. यावेळी त्यांनी विचार केला की, अशी पद्धत का तयार करू नये ज्याद्वारे सर्व माहिती एकाच ठिकाणी उपलब्ध होईल. त्याच्या याच विचाराने वर्ल्ड वाइड वेबला जन्म दिला. त्यानंतर लीने "इन्फॉर्मेशन मॅनेजमेंट अ प्रपोजल" नावाचा शोधनिबंध तयार केला आणि ते वर्ल्ड वाइड वेबचे जनक बनले. टिम बर्नर्स लीच्या प्रतिभेचा अंदाज आपण यावरून लावू शकतो की वयाच्या अवघ्या २१ व्या वर्षी त्यांनी स्वतःसाठी एक छोटा संगणक संच बनवला होता. 

अशी आली कल्पना: 

CERN मध्ये काम करत असताना, लीने 1980 मध्ये एक प्रोग्राम तयार केला, जो संगणकात उपस्थित असलेल्या सर्व फाईल्सला लिंक करत असे. त्यांनी या प्रोग्रॅमला 'इनक्वायर' असे नाव दिले. हा प्रोग्राम यशस्वीरित्या काम केल्यानंतर, लीने विचार केला की ज्या पद्धतीने आपण संगणकाच्या सर्व फाईल्स जोडण्यासाठी एक प्रोग्राम तयार केला आहे, तशाच प्रमाणे त्यांना दुसरा प्रोग्राम तयार केला पाहिजे, असे वाटू लागले.परंतु यावेळी प्रोग्राम "इन्क्वायर" सारख्या केवळ एका संगणकापुरता मर्यादित नसेल तर जागतिक स्तरावरील सर्व संगणकांना एका माहिती प्रणालीमध्ये जोडेल. 

काय आहे वर्ल्ड वाइड वेब?

वर्ल्ड वाइड वेब, ज्याला आपण 'डब्ल्यू डब्ल्यू डब्ल्यू' (WWW) किंवा "वेब" म्हणून देखील ओळखतो, हा फक्त वेबसाइट्सचा संग्रह आहे, जे इंटरनेटद्वारे स्थानिक संगणकांशी जोडले जातात. वर्ल्ड वाइड वेब हे एकमेव माध्यम आहे ज्याद्वारे आपण आपल्या डेस्कटॉप, लॅपटॉप किंवा मोबाईल फोनच्या स्क्रीनवर फक्त एका क्लिकवर इंटरनेटद्वारे संपूर्ण जगाची सर्व प्रकारची माहिती मिळवतो. जेव्हा आपण इंटरनेटवर कोणतीही युआरएल (URL) म्हणजे "युनिफॉर्म रिसोर्स लोकेटर" टाइप करतो तेव्हा हायपर टेक्स्ट ट्रान्सफर प्रोटोकॉल (एचटीटीपी -HTTP) नंतर डब्ल्यूडब्ल्यूडब्ल्यू (www) लिहितो.हेच ते डब्ल्यूडब्ल्यू डब्ल्यू वर्ल्ड वाइड वेब आहे, जे 1989 मध्ये अस्तित्वात आले. आज जेव्हा जेव्हा आपल्याला कोणत्याही विषयाशी संबंधित प्रश्न पडतो किंवा आम्हाला एकाद्या विषयावरची माहिती हवी असते तेव्हा आपण बहुतांशी गुगल सर्च इंजिनची मदत घेतो.गुगल सर्च बॉक्समध्ये तुमच्या कुतूहलाशी निगडित काही शब्द टाईप केल्यावर काही सेकंदही लागत नाहीत आणि लगेच संबंधित माहिती असलेली लाखो वेब पेजेस आपल्या समोर येतात.  हे सर्व वर्ल्ड वाइड वेबमुळे शक्य झाले आहे.

इंटरनेट आणि वर्ल्ड वाइड वेब मधील फरक:

पूर्वी लोक इंटरनेट आणि वर्ल्ड वाईड वेबला समान समजत असत, परंतु आज आपल्याला माहित आहे की तसे काही नाही.वास्तविक, वर्ल्ड वाइड वेब हा ऑनलाइन पृष्ठांचा एक समूह आहे, तर इंटरनेट हे एक मोठे नेटवर्क आहे ज्याद्वारे जगभरातील संगणक आणि उपकरणे जोडली जातात. असे म्हणायचे आहे की इंटरनेट हे एक मोठे प्लॅटफॉर्म आहे आणि वर्ल्ड वाइड वेब या प्लॅटफॉर्मवर डेटा प्रदान करते.

या संबंधित आणखी काही मनोरंजक माहिती

» वर्ल्ड वाइड वेबचा शोध पहिल्या प्रथम फक्त शास्त्रज्ञांसाठी लावला गेला होता.

» डिसेंबर १९९० पर्यंत वेब पूर्णपणे कार्यान्वित झाले होते.

» वर्ल्ड वाइड वेबच्या आधी इंटरनेट आले होते.

» पहिली वेबसाइट 6 ऑगस्ट 1991 रोजी लाइव्ह झाली होती.

» पहिली वेबसाइट स्वित्झर्लंडमधील युरोपियन ऑर्गनायझेशन फॉर न्यूक्लियर रिसर्च (सीईआरएन) येथे कार्यान्वित झाली.  हे संशोधन केंद्र आहे जिथे सर टिम बर्नर्स-ली काम करत होते.

» 30 एप्रिल 1993 रोजी, CERN ने सार्वजनिक वापरासाठी इंटरनेट खुले केले, ज्यामुळे लोकांना आणि कंपन्यांना त्यांची स्वतःची वेब पृष्ठे तयार करण्याची परवानगी मिळाली.

»पहिल्या वेबसाइट्समध्ये फक्त शब्दं आणि चित्रे होती, कोणतेही व्हिडिओ किंवा सोशल मीडिया फीड नव्हते.

» इंटरनेटवर पहिली ऑर्डर 1994 मध्ये पिझ्झा हटला देण्यात आली होती.

अॅमेझॉन मूळत: 1995 मध्ये पुस्तकांचे दुकान म्हणून ऑनलाइन सुरू झाले होते.

-मच्छिंद्र ऐनापुरे, जत जि. सांगली 

सुरपाट्या : ग्रामीण भागातला रांगडा खेळ

गेल्या काही वर्षांत मोबाईल, टीव्ही, इंटरनेटच्या जाळ्यात अडकलेली नवीन पिढी मैदानाकडे फिरकत नव्हती, मात्र खेळाचे महत्त्व लक्षात आल्याने हळूहळू का होईना यात बदल होत आहे. क्रिकेट तर सर्वत्र खेळला जातो आहेच मात्र ग्रामीण भागात सुरपाट्या हा खेळ आबालवृद्धांचा आवडता खेळ आहे.  या रांगड्या गावठी खेळाला पसंती दिली जात आहे त्याला अनेक कारणे आहेत. सूरफाटया खेळण्यास अत्यंत सोपा; तसेच काही खर्चही लागत नाही, ही या डावाची जमेची बाजू म्हणावी लागेल. आज क्रीडा क्षेत्रात देशभर क्रिकेटच्या मक्तेदारीचा डंका वाजत असताना ग्रामीण भागात खेळला जाणारा सूरफाटयाचा खेळ आजही तितकाच लोकप्रिय आहे. याला अनेक ठिकाणी आट्यापाट्या नावानेही संबोधतात, ग्रामीण भागात खेळताना पंचाशिवाय हा डाव चालत असल्याने यात खेळाडूंच्या खिलाडू वृत्तीचेही दर्शन घडते. 

 या खेळासाठी वेग, तंत्र, चपळता व डावपेचाची आखणी फार गरजेची असते, तरच या खेळामध्ये खेळाडूंचा सांधिक प्रयत्न संघाला जिंकवू शकतो. कबड्डी, कुस्ती, खो-खोप्रमाणेच सूरफाट्या हा खेळही मराठी मातीतला; पण तरीही शासन दरबारी दुर्लक्षित आहे.सांधिक आणि वैयक्तिक कौशल्य पणाला लागत असलेल्या या खेळात उत्तम व्यायाम तसेच चांगलं मनोरंजनही होते. एका संघातील खेळांडूनी दुसऱ्या संघातील खेळाडूंना ठराविक जागेमध्ये अडविणे व अडविलेल्या खेळाडूंनी हुलकावणी देऊन निसटून जाणे, अशी स्थूल रूपरेषा असलेला हा महाराष्ट्रीय खेळ आहे. या मैदानी खेळात कोंडी, हुलकावणी, शिवाशिवी अशा प्रकारांचा समावेश होतो.

खेळाचे नियम

चार किंवा त्याहून अधिक सम संख्येत असलेले कितीही लोक हा खेळ खेळू शकतात. या खेळाला विशेष असे काही नियम सुरुवातीला नव्हते. परंतू, 1914 मध्ये डेक्कन जिमखाना पुणे यांनी या खेळाचे अधिकृत असे काही नियम केल्याचे आढळते. त्या आधी केवळ खेळाडूंच्या प्रमाणात कोंडी (चौकटी) आखून त्यात विरुद्ध संघाच्या खेळाडूसाठी एक मर्यादीत रेशांतील जागा ठरवून देणे आणि डाव सुरु करणे अशी या खेळाची पद्धत.

खेळाडूंची संख्या

हा खेळ खेळण्यासाठी दोन संघ असतात. प्रत्येक संघात साधारण 9 खेळाडू असतात.प्रत्येक पाटीसाठी (सूरपाटी आणि चांभारपाटी) एक आणि प्रत्येक पाटीत (कोंड्यात) एक खेळाडू असतो. असे आठ खेळाडू असतात उर्वरीत पंच असतात. दोन्ही संघाचे गुण लिहिण्यासाठी गुणलेखकही नेमला जातो.

पारदर्शक त्वचा असलेला ​​बेडूक

मुलांनो, पावसाळ्यात बेडूक इकडे तिकडे उड्या मारताना तुम्ही पाहिला असेल.तुम्हाला हे जाणून आश्चर्य वाटेल की बेडकाची एक प्रजाती आहे ज्याची त्वचा पारदर्शक आहे. त्याचे नाव ग्लास फ्रॉग आहे. मुलांनो, ग्लास फ्रॉग उष्णकटिबंधीय सखल प्रदेशातील जंगलात, मेक्सिको, मध्य अमेरिका आणि दक्षिण अमेरिकेच्या मध्य-उंचीच्या पर्वतीय जंगलांमध्ये आढळतात.तेथे ते झाडांवर राहतात. ग्लास फ्रॉग रात्री सक्रिय असतात.ते दिवसा सहसा दिसत नाहीत, कारण त्यांची हिरव्या रंगाची त्वचा पाने आणि गवतामध्ये मिसळून जाते. त्यामुळे ते दृष्टिक्षेपात येत नाहीत. विशेषतः जेव्हा ते झोपलेले असतात. वास्तविक, जेव्हा ग्लास फ्रॉग विश्रांती घेतात किंवा झोपतात तेव्हा त्यांचे स्नायू आणि त्वचा पारदर्शक होते. त्यांच्या रक्तातील लाल रक्तपेशी झाडे आणि वनस्पतींच्या परावर्तनामुळे होणारा प्रकाश शोषून घेतात, त्यानंतर लाल प्रकाश परावर्तित करतात. त्यामुळे रक्त खूप चमकदार दिसते. अशा स्थितीत त्यांच्या शरीराचे अंतर्गत भाग स्पष्टपणे दिसतात. शास्त्रज्ञांना एका तपासणीत धक्कादायक परिणाम आढळला आहे की जेव्हा ते पारदर्शक असतात तेव्हा ते त्यांच्या सर्व लाल रक्तपेशी फिल्टर करतात आणि त्यांच्या मिरर-कोटेड (लेपित) यकृतामध्ये लपवतात.  अशा प्रकारे त्यांचे रक्त पारदर्शक होते. जागे झाल्यावर, ते लाल रक्तपेशी त्यांच्या अभिसरणात पुन्हा समाविष्ट करतात. मुलांनो, ग्लास फ्रॉग झाडाच्या मोठ्या पानाखाली झोपतात. त्यांच्या पारदर्शकतेमुळे ते आजूबाजूच्या वातावरणात अदृश्य होतात.  आहे ना अनोखा प्राणी ! -मच्छिंद्र ऐनापुरे, जत जि. सांगली 

किल्ले भुदरगड

महाराष्ट्राच्या दक्षिणेकडील कोल्हापूर जिल्ह्याच्या भुदरगड तालुक्‍यात त्याच नावाचा हा किल्ला आहे. खर तर भुदरगड किल्ल्याचेच नाव या तालुक्‍याला दिले आहे असे म्हणावे लागेल. कारण भुदरगड नावाचे कोणतेही गाव या तालुक्‍यात नाही. गारगोटी हे या तालुक्‍याचे मुख्य ठिकाण असून सर्व प्रशासकीय कामे गारगोटी शहरातूनच चालतात. गारगोटी पासून फक्त १० किलोमीटर अंतरावर भुदरगड किल्ला आहे. 

कोल्हापूर जिल्ह्यातील गडकिल्ल्यांचे एक वैशिष्ट्य म्हणजे यातील बहुतांशी किल्ले हे उंचीने थोडके आहेत, पण माथ्यावर बऱ्यापैकी सपाट असल्याने दुर्गस्थापत्यकारांनी संरक्षणाच्या दृष्टीने येथे चौफेर बांधकामे केली आहेत. किल्ले भूदरगड हा या किल्ल्यांपैकीच एक. किल्ले भूदरगडाला भेट देण्यासाठी आपणास कोल्हापूर गारगोटी पेठ शिवापूर ते भूदरगड असा प्रवास करावा लागतो. गडमाथ्यावर थेट गाडी जाऊ शकत असल्याने सर्ज आबालवृद्ध या गडाला भेट देऊ शकतात. गाडी रस्त्याने आपण थेट गडीवरील भैरवनाथाच्या मंदिराजजळ येऊन पोहोचतो. भैरवनाथाचे हे मंदिर हेमाडपंथी बांधणीचे आहे. मंदिरासमोरच दीपमाळ, ध्वजस्तंभाचा बुरूज व एका चौथऱ्यावर तोफ मांडून ठेवलेली आहे. इतिहासाच्या पाऊलखुणा जपणारी ही तोफ पाहून आपण मंदिराच्या बाजूलाच असणाऱ्या अजून दोन दीपमाळा व समाधीचा चौथरा पाहून घ्यायचा. मंदिरासमोरून जाणार्‍या वाटेने पुढे आपणास एक प्रशस्त सदर  करवीरकर छत्रपतींनी बांधलेले  पुरातन शिवमंदिर दिसून येते. हे सर्व अवशेष पाहून पुढे गेल्यावर 

दूधसागर तलावाजवळ येऊन पोहोचतो. तलावाशेजारी भवानी मातेचे सद्यस्थितीत भग्नावस्थेत असलेले मंदिर आहे. पुढे दूधसागर तलावाच्या काठावर असलेले महादेवाचे एक प्रेक्षणीय मंदिर आपले लक्ष वेधून घेते. या महादेव मंदिराच्या बाजूलाच अजून एक छोटे मंदिर आहे. ही दोन्ही मंदिरे पाहून आपण गडाच्या पूर्वेकडील तटबंदीकडे वाटचाल करायची. या बाजूस गडपायथ्याच्या जखीनपेठ गावाकडे उतरणारी वाट आहे. आपण थोडी वाट वाकडी करून जखीनपेठ गावाकडे जाणाऱ्या या वाटेकडे मार्गस्थ व्हायचे. काही वेळातच गडउतारावर एक महाकाय जांभ्या दगडाची शिळा आपले लक्ष वेधून घेते. या शिळेच्या जवळ जाऊन पाहिले, तर ही शिळा आतून पूर्णपणे कोरल्याचे आपणास दिसून येते. या शिळेला स्थानिक लोक “पोखरधोंडी' नावाने ओळखतात. हा आगळावेगळा दगड पाहून आपण आल्या वाटेने परत माघारी गडमाथ्यावर यायचे. पुढे तटफेरी करताना पूर्वेकडील तटावर आपणास एक नंदीची मूर्ती दिसून येते. या मूर्तीच्या समोरच जमिनीच्या पोटात एक गुप्त दरवाजा आहे. कातळकोरीव पायऱ्यांनी या दरवाजातून खाली उतरल्यावर जमिनीच्या पोटात आपणास एक भुयार दिसते. हे कातळकोरीव भुयार जखुबाईचे गुहामंदिर म्हणून ओळखले जाते. गडावरील हे वैशिष्ट्यपूर्ण गुहामंदिर पाहून आपण आता गडाच्या पश्‍चिम तटाकडे वाटचाल करायची. भूदरगडाचे वैशिष्ट्य म्हणजे गडाची बहुतांशी तटबंदी आजही खणखणीत व सुस्थितीत आहे. 

शिलाहारांच्या विविध शाखांपैकी कोल्हापूरचे शिलाहार घराणे हे महाराष्ट्राच्या इतिहासातील एक महत्वाचे घराणे मानले जाते. या घराण्याने इसवी सन ९४० ते १२१२ या काळात राज्य केले. या घराण्यात एकूण १६ राजे सिंहासनावर बसले त्यामधील शेवटचा राजा भोज (दुसरा) हा होता. त्याने ११७५ ते १२१२ या काळात राज्य केले आणि जवळ जवळ १५ किल्ले बांधले. सध्याच्या पश्चिम महाराष्ट्रातील कोल्हापूर आणि सातारा जिल्हयातील पन्हाळगड, भुदरगड, विशाळगड, गगनगड, रांगणा, अजिंक्यतारा असे अनेक महत्वाचे किल्ले बांधण्याचे श्रेय या राजाकडेच जाते. भूदरगडाच्या निर्मितीचे श्रेय शिलाहार भोज राजा दुसरा याला जाते. छत्रपती शिवाजी महाराजांनी भूदरगड किल्ला जिंकून घेतल्यानंतर या किल्ल्याची डागडुजी केली. छत्रपती राजाराम महाराज जिंजीहून स्वराज्यात परत येताना भूदरगडावर थांबल्याची नोंद आहे. इंग्रजांनी भूदरगड जिंकताच गडाचा महादरवाजा व तटबंदीचा काही भाग पाडून टाकला. 

आयर्स रॉकचा रंग बदलतो का?

 आयर्स रॉकचा रंग बदलतो का?

आयर्स रॉक मध्य ऑस्ट्रेलियाच्या उत्तर प्रदेशात आढळतो.  त्यांचे स्थानिक नाव उलुरू आहे. हे वाळूचे खडक अनुंगू स्थानिक लोकांसाठी अतिशय पवित्र मानले जातात. दुरून हे खडक वनस्पती नसलेल्या उंच प्लॅटफॉर्मसारखे दिसतात. त्यांच्यामध्ये झरे, लहान पाण्याचे प्रवाह आणि गुहा आहेत, ज्यामध्ये प्रागैतिहासिक चित्रे देखील आढळतात. हे खडक दिवसा अनेक रंग बदलतात.  याचे कारण हे खडक नसून त्यांच्यावर पडणारा प्रकाश आहे. ते सकाळच्या मंद सूर्यप्रकाशात सोनेरी किंवा तपकिरी असतात, दिवसा अग्निमय लाल होतात आणि संध्याकाळी राखाडी आणि निळे होतात.

रेशीमचा शोध कधी लागला?

रेशीम हे नैसर्गिक प्रथिनांपासून बनवलेले फायबर आहे.  या प्रथिन तंतूंमध्ये प्रामुख्याने फायब्रोइन असते. हे तंतू काही कीटकांच्या अळ्यांपासून बनवले जातात. उत्तम रेशीम तुतीच्या पानांवर पोसणाऱ्या कीटकांच्या अळ्यांपासून बनवले जाते.ख्रिस्ताच्या ३५०० वर्षांपूर्वी चीनमध्ये रेशीमचा शोध लागला होता. याचे श्रेय चीनच्या सम्राज्ञी ली-झू यांना दिले जाते. प्राचीन इजिप्शियन ममीमध्ये आणि प्राचीन भारतातही रेशीम आढळते. चिनी राणीने रेशीम कला किंवा रेशीम शेती लपविण्याचा प्रयत्न केला, परंतु प्रथम कोरिया आणि नंतर भारतात पोहोचला.

आरशाचा शोध कधी लागला?

आरसा म्हणजे दर्पण. तो साचलेल्या पाण्याच्या रूपात निसर्गाने आपल्याला दिला.अश्मयुगात गुळगुळीत दगडातही माणसाला त्याचे प्रतिबिंब दिसत होते. ग्रीस, इजिप्त, रोम, चीन आणि भारत या संस्कृतींमध्ये धातूचा आरसा म्हणून वापर करून ते चमकदार बनवण्याची परंपरा सुरू झाली.मात्र, त्याआधीच निसर्गाने त्याला आरसा दिला होता.  ते ऑब्सिडियन होते. ज्वालामुखीच्या लावाच्या घनतेनंतर तयार झालेले काही काळे चमकदार दगड आरशासारखे काम करायचे.तथापि, धातू युगात मनुष्याने तांब्याच्या प्लेट पॉलिश करून आरसे बनवले. प्राचीन संस्कृतींनाही काच बनवण्याची कला अवगत होती.इसवी सनाच्या पाचव्या शतकात चिनी लोकांनी काचेच्या एका बाजूला चांदी आणि पारा लेप करून आरसे बनवले. आपल्या महिलांच्या दागिन्यांमध्ये आरसी हा देखील एक दागिना आहे, जो चेहरा पाहण्यासाठी आरसा आहे.

देशातील पहिले रेल्वे स्टेशन: छत्रपती शिवाजी टर्मिनस

आज भारतीय रेल्वे नेटवर्कमध्ये सुमारे 7,500 स्टेशन आहेत.  पण 16 एप्रिल 1853 रोजी जेव्हा भारतात पहिल्यांदा मुंबईतील (तेव्हा बंबई) बोरीबंदर ते ठाणे अशी ट्रेन धावली तेव्हा या 34 किलोमीटरच्या प्रवासात एकही रेल्वे स्टेशन नव्हते. ना बोरीबंदरमध्ये, जिथून ट्रेन सुटली, ना ठाण्यात, जिथे ट्रेन पोहचली. तेव्हा फक्त बोरीबंदर ते ठाणे असा रेल्वेमार्ग टाकण्यात आला होता.या रुळावरून जी ट्रेन निघाली त्यात सुमारे ४०० प्रवासी बसले होते आणि ते खेचण्यासाठी साहेब, सुलतान आणि सिंग हे तीन वाफेचे इंजिन जोडलेले होते.ही घटना 18 व्या शतकात भारतात घडलेल्या सर्वात मोठ्या घटनांपैकी एक होती.

 कलात्मक रचना असलेले स्टेशन : पहिली ट्रेन धावल्यानंतर सुमारे 15 वर्षांनी, 20 जून 1878 रोजी, भारतातील पहिल्या रेल्वे स्टेशनची पायाभरणी व्हिक्टोरिया टर्मिनसच्या रूपाने झाली.ज्याला आजकाल छत्रपती शिवाजी टर्मिनस म्हणतात.हे स्थानक 10 वर्षात पूर्ण झाले, जे आज युनेस्कोच्या जागतिक वारसामध्ये समाविष्ट आहे. या इमारतीत तीन संस्कृतींचे दर्शन घडते.  ख्रिश्चन, मुघल आणि हिंदू स्थापत्यकलेचा संगम याच्या वास्तुकलेमध्ये पाहायला मिळतो. छत्रपती शिवाजी टर्मिनस हे भारतातील पहिले रेल्वे स्टेशन होते. तत्कालीन ब्रिटीश राणी व्हिक्टोरियाच्या नावावरून याला नाव देण्यात आले आणि तेव्हा त्याच्या बांधकामासाठी 16 लाखांहून अधिक रुपये खर्च करण्यात आले.यावरून इंग्रजांनी किती भव्यदिव्य बनवले असावे याचा अंदाज येतो. ही इमारत 2.85 हेक्टरमध्ये पसरलेली आहे आणि आज जगातील काही मोजक्या सुंदर इमारतींपैकी एक आहे.  ब्रिटीश वास्तुविशारद एफडब्ल्यूने याचे डिझाइन केले होते, परंतु हे भारतातील सर्वात मोठे रेल्वे स्टेशन नाही.

तिसरे सर्वात मोठे स्टेशन: प्लॅटफॉर्मच्या आधारावर पाहिले तर, आज भारतातील सर्वात मोठे रेल्वे स्टेशन हावडा जंक्शन आहे. जेथे एकूण 23 प्लॅटफॉर्म आहेत आणि दोन रेल्वे ट्रॅक अतिरिक्त बनवलेले आहेत. देशातील दुसरे सर्वात मोठे रेल्वे स्टेशन पश्चिम बंगालमध्येच आहे आणि तेही कोलकात्यात. हे स्टेशन सियालदाह नावाने प्रसिद्ध आहे, जिथे 21 प्लॅटफॉर्म आणि 28 रेल्वे ट्रॅक आहेत.सियालदह रेल्वे स्थानकाची पायाभरणी 1869 मध्ये झाली. सियालदाह रेल्वे स्थानकाच्या उत्तर टर्मिनलमध्ये 13 आणि दक्षिण टर्मिनलमध्ये 7 प्लॅटफॉर्म आहेत. छत्रपती शिवाजी टर्मिनल्स म्हणजेच सीएसटी हे देशातील तिसरे सर्वात मोठे रेल्वे स्थानक असून, एकूण 18 प्लॅटफॉर्म आहेत. सीएसटी हे देशातील पहिले बांधलेले रेल्वे स्टेशन आहे, ते मध्य रेल्वेचे मुख्यालय देखील आहे आणि केवळ भारतातीलच नव्हे तर जगातील सर्वात व्यस्त रेल्वे स्थानकांपैकी एक आहे.येथून दररोज शेकडो मध्य रेल्वेच्या गाड्या सुटतात, तर मुंबईची उपनगरी सेवाही याच रेल्वे स्थानकावरून चालते. जेव्हा हे रेल्वे स्थानक बांधले गेले तेव्हा ते केवळ रेल्वे स्थानकच नव्हते तर आशियातील एक प्रकारची सर्वात मोठी इमारत होती. -मच्छिंद्र ऐनापुरे, जत जि. सांगली 

प्लॅस्टिकच्या कचऱ्यापासून पिता- पुत्रांनी उभा केला फॅशनेबल कपड्यांचा उद्योग

पर्यावरण संरक्षणात तामिळनाडूमधील पिता-पुत्र जोडी, के.  शंकर आणि सेंथिल शंकर यांचे योगदान विशेष आहे.श्री रेंगा पॉलिमर्स या त्यांच्या कंपनीमध्ये ते दररोज 15 लाख प्लास्टिकच्या बाटल्यांचा पुनर्वापर (रीसायकल) करतात. या बाटल्यांचा वापर केल्यानंतर लँडफिलमध्ये पोहचतात. या गंभीर समस्येवर तोडगा काढण्यासाठी त्यांनी एक उत्तम मार्ग शोधला आहे.या  वेस्ट मालापासून ते त्यांच्या कंपनीत फॅशनेबल कपडे बनवत आहेत. आयआयटीमधून पदवी घेतल्यानंतर के. शंकर यांनी अनेक वर्षे परदेशात नोकरी केली.2008 मध्ये ते भारतात परतले आणि प्लास्टिक कचऱ्याच्या समस्येवर काम करू लागले.  त्यांनी श्री रेंगा पॉलिमर्स नावाची कंपनी सुरू केली जी  प्लास्टिकच्या वेस्ट मालापासून कार्पेट बनवायची.

अनेक वर्षे त्यांनी अशा प्रकारे प्लास्टिकचा पुनर्वापर केला.आता त्यांचा मुलगा सेंथिल शंकर याला एक पाऊल पुढे टाकत आहे आणि प्लास्टिक कचऱ्याला शाश्वत फॅशनमध्ये बदलत आहे. सेंथिलने 2021 मध्ये इकोलाइन नावाचा कपड्यांचा ब्रँड लॉन्च केला आहे. यामध्ये ते देशभरातील 50,000 कचरा वेचकांकडून प्लास्टिकच्या रिकाम्या बाटल्या गोळा करून टी-शर्ट, पेंट्स आणि ब्लेझर यांसारख्या वस्तू बनवत आहेत. अशा प्रकारे त्यांनी आतापर्यंत सुमारे 50 लाख प्लास्टिकच्या बाटल्या लँडफिलमध्ये जाण्यापासून वाचवल्या आहेत. 

ते शर्ट बनवण्यासाठी 8 प्लास्टिकच्या बाटल्या आणि जॅकेट बनवण्यासाठी सुमारे 20 बाटल्या वापरतात. त्याचा ब्रँड अधिक प्रसिद्ध झाला जेव्हा फेब्रुवारी 2023 मध्ये पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी स्थायी ब्रँड EcoLine ला प्रोत्साहन देण्यासाठी संसदेत त्यांनी बनवलेले जॅकेट परिधान केले. 25 प्लास्टिकच्या बाटल्यांचा पुनर्वापर करून ते जॅकेट तयार करण्यात आले. पंतप्रधानांनी ते संसदेत तसेच जपान आणि ऑस्ट्रेलिया दौऱ्यात परिधान केले होते. सेंथिल म्हणतात, “आम्ही ज्या ब्रँडसाठी खूप मेहनत घेतली आहे त्याला राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय मान्यता मिळाली याचा आम्हाला खूप आनंद आहे.त्या कार्यक्रमानंतर, आमच्या उत्पादनांच्या विक्रीत 25 टक्के वाढ झाली आहे.”

सध्या त्यांनी बनवलेल्या उत्पादनाची किंमत 500 ते 6000 रुपयांपर्यंत आहे. आज ते दरमहा 20,000 ऑर्डर्सद्वारे 12 कोटी रुपयांची वार्षिक उलाढाल करत आहे. त्यांना त्यांच्या बहुतांश ऑर्डर्स कर्नाटक, आंध्र प्रदेश, तामिळनाडू, महाराष्ट्र आणि उत्तर प्रदेशमधून मिळतात. तुम्हालाही हे टिकाऊ जॅकेट स्वतःसाठी विकत घ्यायचे असेल, तर तुम्ही त्यांच्या वेबसाइटवर त्यांच्याशी संपर्क साधू शकता. -मच्छिंद्र ऐनापुरे, जत जि. सांगली 

नॉलेज पॉवर2

1. पानिपत कोणत्या राज्याशी संबंधित आहे?

 (a) हरियाणा (b) पंजाब (C) दिल्ली

2. इंद्रप्रस्थ हे कोणत्या शहराचे जुने नाव आहे?

 (a) अजमेर (b) अलवर (c) दिल्ली

3. हळदी घाटी कोणत्या जिल्ह्यात आहे?

 (a) लखनौ (b) पाटणा (c) उदयपूर

4. जालियनवाला बाग कुठे आहे?

 (a) पंजाब (b) दिल्ली (c) गोवा

5. सौराष्ट्र कोणत्या राज्याशी संबंधित आहे?

 (a) गुजरात (b) बिहार (c) राजस्थान

उत्तर- 1. हरियाणा 2. दिल्ली 3. उदयपूर 4. पंजाब 5. गुजरात

नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या 'ग्लोबल लीडर अप्रूव्हल रेटिंग' मध्ये कोण अव्वल आहे?

 1. नुकत्याच प्रसिद्ध झालेल्या 'ग्लोबल लीडर अप्रूव्हल रेटिंग' मध्ये कोण अव्वल आहे?

 (A) व्लादिमीर पुतिन (B) नरेंद्र मोदी (C) ऋषी सुनक (D) जो बिडेन

2. कोणता देश बेंगळुरूमध्ये नवीन वाणिज्य दूतावास स्थापन करेल?

 (a) युक्रेन (b) रशिया (c) सिंगापूर (d) ऑस्ट्रेलिया 

3. कोणत्या देशाने 2030 पर्यंत चंद्रावर मानव पाठवण्याची घोषणा केली आहे?

 (a) जर्मनी (b) जपान (c) चीन (d) अमेरिका

4. दुबईमध्ये अलीकडेच कोणता देश (एफडीआय) FDI चा सर्वोच्च स्त्रोत देश म्हणून उदयास आला आहे?

 (a) भारत (b) बांगलादेश (c) नेपाळ (d) पाकिस्तान

5. 'लासोदिया' चळवळीचे संस्थापक कोण होते?

 (A) मोतीलाल तेजवत (B) गोविंद गिरी (C) विजय सिंह पथिक (D) संत मावजी 

6. मध्य प्रदेश हस्तकला विकास महामंडळाची स्थापना केव्हा झाली?

 (a) 1961 (b) 1965 (c) 1976 (d) 1981

उत्तर- 1. A 2. B 3. A 4. A 5. B 6. A

1. हाल ही जारी ‘ग्लोबल लीडर अप्रूवल रेटिंग’ में कौन शीर्ष पर रहे?

(अ) व्लादिमीर पुतिन (ब) नरेंद्र मोदी (स) ऋ षि सुनक (द) जो बाइडेन

2. कौन-सा देश बेंगलूरु में नया वाणिज्य दूतावास स्थापित करेगा?

(अ) यूक्रेन (ब) रूस (स) सिंगापुर (द) ऑस्ट्रेलिया

3. किस देश ने 2030 तक चांद पर इंसान को भेजने की घोषणा की है?

(अ) जर्मनी (ब) जापान (स) चीन (द) अमरीका

4. हाल ही दुबई में एफडीआइ के शीर्ष स्रोत देश के रूप में कौन-सा देश उभरा है?

(अ) भारत (ब) बांग्लादेश (स) नेपाल (द) पाकिस्तान

5. ‘लसोडिया’ आंदोलन के प्रणेता कौन थे?

(अ) मोतीलाल तेजावत (ब) गोविंद गिरी (स) विजय सिंह पथिक (द) संत मावजी

6. मध्यप्रदेश हस्तशिल्प विकास निगम की स्थापना कब की गई?

(अ) 1961 (ब) 1965 (स) 1976 (द) 1981

उत्तर- 1. अ 2. ब 3. अ 4. अ 5.ब 6. अ

भारतात आहे आशियातील सर्वांत जास्त सुशिक्षित गाव; ८० टक्के लोक चांगल्या पदांवर करतात काम

सध्या एका सर्वेक्षणातून एक थक्क करणारी बाब समोर आली आहे. ती म्हणजे आशियातील सर्वांत जास्त सुशिक्षित गाव हे भारतात आहे. विश्वास बसणार नाही; पण हे खरं आहे. उत्तर प्रदेशच्या अलीगढ जिल्ह्यातील धोर्रा माफी नावाचं हे गाव आहे.

शिक्षण हे माणसाच्या मूलभूत गरजांपैकी एक आहे. देश साक्षर अन् सुशिक्षित व्हावा यासाठी आपल्या देशात कित्येक वर्षांपासून शिक्षणासंदर्भात अनेक मोहिमा राबवल्या जात आहेत. सध्या एका सर्वेक्षणातून एक थक्क करणारी बाब समोर आली आहे. ती म्हणजे आशियातील सर्वांत जास्त सुशिक्षित गाव हे भारतात आहे. विश्वास बसणार नाही; पण हे खरं आहे. उत्तर प्रदेशच्या अलीगढ जिल्ह्यातील धोर्रा माफी नावाचं हे गाव आहे.

धोर्रा माफी या गावात जवळपास १० ते ११ हजार लोक राहतात. विशेष म्हणजे या गावातील ९० टक्के लोक सुशिक्षित आहेत. २०२२ मध्ये धोर्रा माफी या गावाने ‘लिम्का बुक ऑफ रेकॉर्ड’मध्ये आपले नाव दिले होते. या गावाचा साक्षरता दर ७५ टक्क्यांहून अधिक होता; जो एक रेकॉर्ड मानला जातो. याशिवाय हे गाव ‘गिनीज बुक ऑफ रेकॉर्ड’ च्या सर्वेक्षणासाठी निवडले गेले आहे.

हे गाव फक्त सुशिक्षितच नाही, तर येथे शिक्षणाच्या भरपूर सुविधा आहेत. या गावात इंग्रजी माध्यमाच्या अनेक शाळा, महाविद्यालये आहेत. येथील मोठ्या प्रमाणात लोक शेतीऐवजी नोकरी करतात. त्यामुळे या गावातील ८० टक्के लोक चांगल्या पदांवर आहेत. कोणी डॉक्टर तर कोणी इंजिनीयर, कोणी प्रोफेसर, तर कोणी आयएएस अधिकारी आहेत. अनेकांना चांगल्या नोकऱ्या मिळाल्या आहेत. या गावातील अनेक लोक नोकरी आणि शिक्षणासाठी परदेशात गेले आहेत. या लोकांना शिक्षणाचे महत्त्व पटले आहे आणि त्यामुळेच ते आत्मनिर्भर व सुशिक्षित आहेत.

‘लिम्का बुक ऑफ रेकॉर्ड’नुसार या गावाने आशियातील सर्वांत सुशिक्षित गाव म्हणून नाव कमावले आहे. सध्या जगभरात या गावाची जोरदार चर्चा सुरू आहे. जर देशातील प्रत्येक गावात असेच सुशिक्षित लोक दिसून आले, तर साक्षरतेमध्ये भारत लवकरच जगात अव्वल क्रमांकावर येऊ शकतो.

 

नॉलेज पॉवर1

 नॉलेज पॉवर

1. जर तुम्हाला बँकॉकला जायचे असेल तर तुम्हाला कोणत्या देशात जावे लागेल?

 (a) नेपाळ (b) श्रीलंका (c) थायलंड

2. जर तुम्ही बिग बेनचा फोटो घेत असाल तर तुम्ही कुठे आहात?

 (a) लंडन (b) पॅरिस (c) न्यूयॉर्क

3. बुर्ज खलिफा ही सर्वात उंच इमारत पाहण्यासाठी कुठे जावे लागेल?

 (a) इराण (b) इराक (c) दुबई

4. बर्लिन शहर कोणत्या देशात आहे?

 (a) जपान (b) चीन (c) जर्मनी

5. आपल्या देशातील सेल्युलर जेल कोणत्या शहरात आहे?

 (a) पाटणा (b) पोर्ट ब्लेअर (c) गंगटोक

उत्तर- 1. थायलंड 2. लंडन 3. दुबई 4. जर्मनी 5. पोर्ट ब्लेअर